Cuộc đua nhân lực thời AI: Những chuyên ngành công nghệ đang được săn đón nhất

Câu trả lời không nằm ở việc “cạnh tranh với AI”, mà ở việc trở thành những người tạo ra, vận hành và làm chủ AI. Khi cuộc đua công nghệ toàn cầu tăng tốc, thị trường cũng đang “khát” hơn bao giờ hết những kỹ sư có thể đứng phía sau các hệ thống trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và công nghệ lõi.

Theo thống kê của Bộ Khoa học và Công nghệ, Việt Nam hiện có khoảng 74.000 doanh nghiệp CNTT với hơn 1,2 triệu lao động và dự kiến tăng lên 3 triệu nhân lực vào năm 2030. Theo Báo cáo thị trường tuyển dụng IT Việt Nam của TopDev, làn sóng tuyển dụng công nghệ hiện đang dịch chuyển mạnh sang các lĩnh vực như AI, khoa học dữ liệu, điện toán đám mây, phát triển phần mềm và an ninh mạng. Những vị trí như AI Engineer, Data Engineer, Cloud Engineer hay DevOps Engineer liên tục nằm trong nhóm nhân sự được săn đón nhất trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng dụng AI diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.

Trong mùa tuyển sinh 2026, Trường Đại học FPT (FPTU) tiếp tục phát triển các chương trình đào tạo thuộc lĩnh vực Công nghệ thông tin nhằm đón đầu làn sóng AI và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu. Thay vì đi theo lối đào tạo truyền thống, nhiều ngành, chuyên ngành được thiết kế theo hướng liên ngành, kết hợp giữa công nghệ, kinh doanh, sáng tạo, phản ánh rất rõ sự dịch chuyển của thị trường lao động hiện đại.

Đáng chú ý, nhiều ngành và chuyên ngành thuộc lĩnh vực Công nghệ thông tin đang thu hút sự quan tâm lớn nhờ gắn trực tiếp với các lĩnh vực được dự báo sẽ “khát” nhân lực trong 5 - 10 năm tới.

Ngành Khoa học máy tính: Cuộc chơi của AI, dữ liệu và bảo mật số

Khi AI, dữ liệu lớn và an ninh mạng trở thành “xương sống” của nền kinh tế số, Khoa học máy tính đang nổi lên như một trong những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh nhất thế giới.

Theo đánh giá của World Economic Forum, Khoa học máy tính hiện nằm trong nhóm 5 lĩnh vực phát triển nhanh nhất thế giới. Tại Việt Nam, nhu cầu nhân lực công nghệ mỗi năm được dự báo vượt 150.000 người, đặc biệt ở các lĩnh vực AI, dữ liệu, phần mềm và an ninh mạng.

Ngành Khoa học máy tính tại Trường Đại học FPT gồm hai chuyên ngành gồm Trí tuệ nhân tạo và Khoa học dữ liệu; An ninh mạng và An toàn số, dành cho những sinh viên có năng lực nổi trội về tư duy công nghệ, sáng tạo và nghiên cứu Chương trình đào tạo được thiết kế theo định hướng tài năng - tinh hoa - hội nhập quốc tế, gắn chặt với doanh nghiệp và môi trường sáng tạo, giúp sinh viên tiếp cận các lĩnh vực công nghệ đang có nhu cầu nhân lực cao như AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và bảo mật hệ thống.

Sau tốt nghiệp, người học có thể đảm nhận nhiều vị trí như kỹ sư AI, kỹ sư dữ liệu, chuyên gia phân tích dữ liệu, kỹ sư an ninh mạng hay chuyên gia bảo mật hệ thống tại các tập đoàn công nghệ, tài chính và trung tâm nghiên cứu trong và ngoài nước.

Robot và Trí tuệ nhân tạo: Khi không còn là phim viễn tưởng

Từ drone giao hàng, robot tự hành trong nhà máy đến humanoid hỗ trợ vận hành và chăm sóc sức khỏe, thế giới đang bước vào giai đoạn AI không còn chỉ tồn tại trên màn hình mà hiện diện dưới hình hài vật lý. Chuyên ngành Robot và Trí tuệ nhân tạo (Định hướng UAV và Humanoid) vừa chính thức được mở tại FPTU phản ánh khá rõ xu hướng công nghệ mới này.

Sinh viên khi theo học sẽ được trang bị các kiến thức cốt lõi như học máy, học sâu, thị giác máy tính, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, học tăng cường cùng với các nền tảng về cơ học Robot, hệ thống nhúng, cảm biến và điều khiển. Điểm đáng chú ý là chương trình không chỉ dừng ở lý thuyết mà tập trung mạnh vào khả năng thiết kế, phát triển, triển khai hệ thống Robot và AI trong thực tế.

Đồng thời, chương trình đào tạo còn thừa hưởng nền tảng hệ sinh thái công nghệ từ FPT Automotive, FPT UAV, FPT.AI, FPT Semiconductor và FPT Software… của Tập đoàn FPT. Ngay trong quá trình học, sinh viên có nhiều cơ hội thực hành trên các dự án xe tự hành, UAV và nhà máy thông minh của tập đoàn.

Sinh viên sau tốt nghiệp có thể đảm nhận nhiều vị trí như kỹ sư Robot hình người, kỹ sư UAV & Drone AI, kỹ sư Robot tự hành (AGV/ARM), kỹ sư AI & Robot hay kỹ sư tự động hóa & IoT.

Không chỉ nằm trong nhóm ngành tăng trưởng nhanh, Robot và AI còn được xem là một trong những lĩnh vực sở hữu mặt bằng thu nhập cao của thị trường công nghệ hiện nay. Theo nhiều khảo sát tuyển dụng, kỹ sư AI, Robot và tự động hóa đang thuộc nhóm nhân sự được doanh nghiệp ưu tiên săn đón trong cuộc đua chuyển đổi số toàn cầu. Theo nhiều khảo sát tuyển dụng, sinh viên mới ra trường có thể nhận mức lương từ 18 - 30 triệu đồng/tháng; kỹ sư cấp trung dao động khoảng 50 - 85 triệu đồng/tháng, trong khi các chuyên gia cấp cao có thể đạt trên 125 triệu đồng/tháng.

Khoa học dữ liệu ứng dụng: Khi dữ liệu trở thành “mỏ vàng” của doanh nghiệp

Từ mạng xã hội, thương mại điện tử đến hệ thống IoT hay các nền tảng số, lượng dữ liệu khổng lồ được tạo ra mỗi ngày đang mở ra nhu cầu rất lớn về những người có khả năng phân tích, dự báo và biến dữ liệu thành chiến lược kinh doanh thực tế.

Chương trình đào tạo chuyên ngành Khoa học dữ liệu ứng dụng được thiết kế theo hướng kết hợp giữa toán học, thống kê, lập trình, khoa học máy tính cùng các lĩnh vực chuyên sâu như Machine Learning, Deep Learning, xử lý Big Data và trực quan hóa dữ liệu.

Điểm đáng chú ý là chương trình đào tạo đạt chuẩn kiểm định quốc tế AQAS, đồng thời liên tục cập nhật theo tốc độ phát triển công nghệ và nhu cầu tuyển dụng toàn cầu. Sinh viên được tham gia các dự án thực tế như Data Science Project hay Capstone Project cùng chuyên gia và doanh nghiệp, qua đó phát triển năng lực triển khai dự án từ ý tưởng đến ứng dụng thực tiễn.

Khoa học dữ liệu hiện liên tục nằm trong nhóm ngành nghề có mức thu nhập cao nhất thế giới, với mức lương trung bình dao động từ 80.000 – 150.000 USD/năm. Sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành này có thể đảm nhận nhiều vị trí đa dạng như chuyên viên phân tích dữ liệu (Data Analyst), chuyên viên trực quan hóa dữ liệu và phát triển hệ thống BI, kỹ sư phân tích dữ liệu lớn (Big Data Engineer), quản trị cơ sở dữ liệu hay chuyên viên nghiên cứu và phát triển tại các doanh nghiệp công nghệ, trung tâm R&D, viện nghiên cứu hoặc trường đại học.

Thiết kế vi mạch bán dẫn: Ngành học đứng sau “trái tim” của mọi thiết bị công nghệ

Trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu, bán dẫn đang được xem như “trái tim” của nền kinh tế số. Từ điện thoại, ô tô, thiết bị y tế đến các hệ thống AI, mọi công nghệ hiện đại đều vận hành trên nền tảng chip bán dẫn. Chính vì vậy, thiết kế vi mạch không chỉ là một ngành kỹ thuật, mà đang trở thành lĩnh vực mang ý nghĩa chiến lược với nhiều quốc gia.

Ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu dự kiến đạt 1,3 nghìn tỷ USD vào năm 2029, là lĩnh vực có mức lương cao và tốc độ phát triển nhanh nhất thế giới. Việt Nam cũng đang ngày càng thu hút nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Intel, Samsung, Amkor, Marvell hay Foxconn, nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực thiết kế và phát triển vi mạch đang tăng mạnh. Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ đào tạo 15.000-50.000 kỹ sư thiết kế vi mạch để đáp ứng nhu cầu nhân lực mới.

Từ 2024, Trường Đại học FPT phát triển chuyên ngành Thiết kế vi mạch bán dẫn theo định hướng liên ngành, thực tiễn và hội nhập quốc tế. Chương trình đào tạo đạt chuẩn của tổ chức kiểm định quốc tế Agency for Quality Assurance through Accreditation of Study Programs (AQAS) , đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng giáo dục đại học của châu Âu và quốc tế. Điều này giúp sinh viên tiếp cận chương trình đào tạo theo định hướng toàn cầu, gắn với yêu cầu thực tiễn của ngành công nghiệp bán dẫn hiện đại.

Sinh viên được đào tạo nền tảng về điện - điện tử, kỹ thuật bán dẫn, thiết kế vi mạch, công nghệ FPGA, vi điều khiển cùng các công cụ mô phỏng EDA hiện đại, đồng thời tiếp cận các công nghệ kiểm thử và đóng gói tiên tiến (Testing and Packaging).

Sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể đảm nhận nhiều vị trí như kỹ sư thiết kế RTL/ASIC/FPGA, kỹ sư thiết kế vật lý, kỹ sư kiểm thử và xác minh thiết kế, kỹ sư thiết kế chức năng kiểm tra hay kỹ sư thiết kế Layout IC/LSI tại các tập đoàn công nghệ, trung tâm R&D và doanh nghiệp bán dẫn trong nước và quốc tế.

Điểm chung trong chương trình đào tạo của các ngành, chuyên ngành này là định hướng gắn chặt với thực tiễn doanh nghiệp. Sinh viên đều được tham gia học kỳ On-the-job Training (OJT) tại doanh nghiệp ở học kỳ 6 để tiếp cận môi trường làm việc thực tế, tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp và nâng cao khả năng thích ứng ngay khi còn trên ghế nhà trường.

Bên cạnh đó, sinh viên còn được đào tạo hai ngoại ngữ gồm tiếng Anh và tiếng Nhật hoặc tiếng Trung (tuỳ chuyên ngành), qua đó gia tăng lợi thế cạnh tranh trong môi trường làm việc quốc tế và mở rộng cơ hội nghề nghiệp tại các doanh nghiệp đa quốc gia trong tương lai.

Trong kỷ nguyên AI, thị trường lao động thay đổi với tốc độ nhanh hơn bao giờ hết. Nhiều công việc cũ có thể biến mất, nhưng đồng thời cũng xuất hiện những nghề nghiệp hoàn toàn mới gắn với dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, Robot hay công nghệ lõi.

Ở bối cảnh đó, việc các trường đại học liên tục mở thêm các chuyên ngành mới không chỉ là câu chuyện tuyển sinh, mà còn phản ánh cách giáo dục đang dịch chuyển để bắt kịp tương lai việc làm.

Bởi sau cùng, câu hỏi quan trọng nhất không còn là “AI sẽ thay thế ai”, mà là ai đủ năng lực để tạo ra, vận hành và đồng hành cùng AI trong thế giới mới.

(Nguồn hình ảnh trong bài do đơn vị cung cấp)


Trịnh Thu