Không chỉ khó khăn về thu nhập, điều kiện làm việc, giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú còn phải đối mặt với nhiều thách thức nghề nghiệp khác từ thiếu nhà công vụ đến áp lực quản lý học sinh nội trú 24/7. Những vấn đề này đòi hỏi có những ưu tiên điều chỉnh nhằm củng cố động lực và bảo đảm sự phát triển bền vững của đội ngũ giáo viên phổ thông dân tộc nội trú.
Trên cơ sở dữ liệu báo cáo khảo sát gần 1.000 giáo viên và nhân viên trường phổ thông dân tộc nội trú trên cả nước, bài viết phác họa bức tranh lao động của giáo viên: làm việc vượt chuẩn, kiêm nhiệm nhiều vai trò và thiếu nhân sự hỗ trợ. Những con số cho thấy áp lực âm thầm nhưng kéo dài, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh chính sách cho phù hợp thực tế nội trú, gắn với các định hướng của Chương trình MTQG phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2030
Trí tuệ nhân tạo đang nhanh chóng thay đổi cách dạy – học và đặc biệt là cách đánh giá năng lực trong đào tạo giáo viên. Trong bối cảnh công cụ sinh tạo ngày càng phổ biến, các mô hình đánh giá phải vừa khai thác được sức mạnh phân tích của công nghệ vừa bảo đảm giá trị nhân văn của nghề dạy học. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khi trí tuệ nhân tạo được tích hợp vào đánh giá vì sự tiến bộ, quá trình học tập của sinh viên sư phạm trở nên sâu sắc, giàu dữ liệu và chủ động hơn.
Trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa cách con người học tập, quản lý và sáng tạo tri thức, đồng thời làm nổi bật những giới hạn của hệ thống giáo dục truyền thống trước yêu cầu minh bạch dữ liệu, trách nhiệm giải trình và phát triển bền vững. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc xây dựng khung năng lực tổ chức dành cho trí tuệ nhân tạo trở thành bước đi quyết định, nhằm bảo đảm rằng đổi mới công nghệ luôn đi cùng giá trị nhân văn, chất lượng giáo dục và sự phát triển lâu dài của hệ thống.
Sự lan tỏa của trí tuệ nhân tạo đang thúc đẩy giáo dục đại học bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu rộng, nơi công nghệ không chỉ hỗ trợ giảng dạy mà còn định hình lại cách sinh viên học tập và cảm nhận vai trò của giảng viên. Trong môi trường học tập số hóa, tác động của những nền tảng AI ngày càng rõ nét, đòi hỏi cách tiếp cận nhân văn, thận trọng và đặt trải nghiệm người học làm trung tâm.
Việc ứng dụng mô hình ngôn ngữ lớn trong giáo dục đang mở ra một không gian học tập hoàn toàn mới, nơi chatbot có thể đóng vai trò “gia sư số” giàu tính tương tác. Những kết quả thử nghiệm gần đây cho thấy công nghệ này vừa mang lại tiềm năng nâng cao chất lượng học tập, vừa đặt ra yêu cầu điều chỉnh chính sách để bảo đảm tính an toàn, phù hợp và bền vững trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số giáo dục.
Tiếng Anh học thuật ngày nay không chỉ là công cụ giao tiếp, mà còn trở thành “tấm hộ chiếu” tri thức, mở ra cơ hội nghề nghiệp và hội nhập quốc tế cho sinh viên đại học. Những phát hiện mới trong lĩnh vực giáo dục ngôn ngữ cho thấy, sự tiến bộ vượt trội trong tiếng Anh học thuật không phụ thuộc nhiều vào việc sinh viên từng học trung học bằng tiếng Anh hay tiếng mẹ đẻ, mà chủ yếu gắn với động lực học tập, chiến lược sử dụng ngôn ngữ và môi trường giảng dạy bằng tiếng Anh ở bậc đại học.
Tại Diễn đàn Hà Nội lần thứ 5 về Khoa học Giáo dục và Sư phạm, TS. James Diamond đã có bài trình bày sâu sắc về cách tiếp cận phát triển trong việc tích hợp AI vào môi trường giáo dục. Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Tạp chí Giáo dục bên lề diễn đàn, ông chia sẻ những góc nhìn lý luận nền tảng, các cơ hội sư phạm mới, những rủi ro cần được nhận diện sớm và định hướng nghiên cứu trong tương lai, nhằm đảm bảo rằng AI trở thành công cụ “nâng đỡ” tư duy con người chứ không thay thế nó.
Sự trỗi dậy mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang mở ra một giai đoạn phát triển mới cho giáo dục đại học trên phạm vi toàn cầu. Khi hệ thống tạo sinh ngày càng được sử dụng rộng rãi, ranh giới giữa hỗ trợ học tập và thay thế tư duy trở nên mong manh. Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và hiện đại hóa giáo dục, việc hiểu rõ tác động của trí tuệ nhân tạo, đồng thời xây dựng khung chính sách phù hợp để bảo đảm chất lượng, công bằng và liêm chính trở thành một yêu cầu cấp thiết.
Trí tuệ nhân tạo sinh (Generative AI) đang tạo ra bước ngoặt trong giáo dục đại học, đặc biệt ở lĩnh vực đánh giá. Vấn đề không chỉ dừng lại ở chuyện chấm điểm tự động, mà còn đặt ra câu hỏi về triết lý đào tạo, liêm chính học thuật và công bằng xã hội. Một khung tiếp cận mới – Against, Avoid, Adopt, Explore (AAAE) – được đề xuất như công cụ định hướng giúp giáo dục vừa bảo vệ giá trị cốt lõi, vừa khai thác sức mạnh công nghệ.
Trong bối cảnh giáo dục toàn cầu ngày càng nhấn mạnh công bằng và bao trùm, công nghệ được xem là công cụ quan trọng hỗ trợ người học có nhu cầu đa dạng. Một tổng quan hệ thống đăng trên Frontiers in Education đã phác họa bức tranh toàn diện về các loại hình và đặc điểm công nghệ góp phần thúc đẩy giáo dục hòa nhập, đồng thời đưa ra những gợi mở đáng chú ý cho các quốc gia trong việc bảo đảm quyền học tập cho mọi người học.
Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một định hướng quan trọng của giáo dục Việt Nam trong bối cảnh hội nhập. Bên cạnh ý nghĩa chính sách, chủ trương này đặt ra nhiều vấn đề thực tiễn liên quan đến điều kiện triển khai, tổ chức dạy học và mức độ sẵn sàng của các chủ thể trong nhà trường. Từ góc nhìn người học, một nghiên cứu gần đây đã cung cấp những dữ liệu đáng chú ý, góp phần làm rõ khả năng hiện thực hóa mục tiêu này trong giáo dục phổ thông.
Giáo dục hòa nhập không chỉ là một lựa chọn chuyên môn, mà là thước đo về công bằng và tính bao trùm của hệ thống giáo dục. Nghiên cứu của Nguyễn Xuân Hải và cộng sự (2025) cho thấy Việt Nam đã hình thành khung chính sách và mở rộng cơ hội đến trường cho người khuyết tật, song quá trình triển khai vẫn đối diện nhiều “điểm nghẽn” từ mục tiêu, nguồn lực đến phối hợp liên ngành.
Sự phát triển mạnh mẽ của cuộc CMCN 4.0 đã đưa xã hội bước vào kỷ nguyên số, giai đoạn mà công nghệ số trở thành nền tảng cho hoạt động kinh tế, văn hóa, chính trị và đời sống. Trong dòng chảy đó, khuyến học, khuyến tài cũng phải được tái cấu trúc trên nền tảng số để đáp ứng yêu cầu xây dựng xã hội học tập, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Như vậy, khuyến học số, chuyển đổi số quốc gia không chỉ là xu hướng, mà trở thành hướng phát triển tất yếu của Việt Nam.
Trong bối cảnh các hệ thống giáo dục nỗ lực thích ứng với sự đa dạng ngày càng lớn của người học, vấn đề bản sắc văn hóa và công bằng giáo dục ngày càng được quan tâm. Những bàn luận xoay quanh mối quan hệ giữa văn hóa, cơ hội học tập và sự thành công học đường gợi mở nhiều hướng tiếp cận bao trùm hơn. Đây cũng là chủ đề có ý nghĩa thiết thực đối với Việt Nam trong tiến trình đổi mới giáo dục hiện nay.
Trong bối cảnh giáo dục hiện nay, vai trò của giảng viên không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt tri thức mà còn gắn với việc hình thành bản sắc nghề nghiệp vững chắc. Bản sắc ấy được bồi đắp từ những trải nghiệm học tập, sự tương tác trong môi trường học đường và kỳ vọng của xã hội đối với người thầy. Đặc biệt, những trải nghiệm thời sinh viên, trong đó có mức độ được khích lệ và hỗ trợ, có thể ảnh hưởng rõ đến cách giảng viên giảng dạy và đồng hành với người học.
Trong bối cảnh giáo dục đại học chịu tác động của toàn cầu hóa và chuyển đổi số, kiểm định chất lượng trở thành công cụ then chốt để nâng cao uy tín và cải thiện hoạt động. Các xu hướng hiện nay tập trung vào chất lượng dạy học, ứng dụng công nghệ, phát triển bền vững và tăng cường quản trị, cho thấy kiểm định giữ vai trò thúc đẩy cải tiến liên tục và năng lực cạnh tranh của các cơ sở giáo dục.
Báo cáo của Education Trust (2006) nêu bật một thực tế đáng suy ngẫm: học sinh nghèo và học sinh thiểu số thường không có cơ hội tiếp cận giáo viên giỏi như các bạn đồng trang lứa. Hai thập kỷ đã trôi qua, nhưng vấn đề công bằng trong phân bổ giáo viên vẫn là thách thức chung của nhiều hệ thống giáo dục, trong đó có Việt Nam. Việc nhìn lại những phát hiện này giúp gợi mở nhiều điều cho quá trình đổi mới, hoàn thiện chính sách và phát triển đội ngũ hiện nay.
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra bước chuyển quan trọng trong giáo dục, đặc biệt trong việc thúc đẩy giáo dục hòa nhập và cá nhân hóa hoạt động dạy học. Thay vì cùng một bài giảng cho tất cả học sinh, AI mở ra khả năng thiết kế lộ trình học phù hợp với năng lực, tốc độ và nhu cầu riêng của từng em. Kết quả nghiên cứu quốc tế gần đây cho thấy, AI không thay thế giáo viên mà trở thành công cụ hỗ trợ mạnh mẽ để tạo môi trường học tập công bằng, giàu trải nghiệm và hiệu quả.
Trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là ChatGPT, đang bước vào lớp học và thay đổi cách sinh viên tiếp cận tri thức. Các nghiên cứu mới nhất (2024-2025) cho thấy, ChatGPT không chỉ hỗ trợ xử lý thông tin mà còn thúc đẩy động lực, tăng sự tự tin và tính tự chủ trong học tập. Tuy vậy, công cụ này cũng đặt ra thách thức về bảo mật dữ liệu, minh bạch thông tin và trách nhiệm học thuật. Câu hỏi với giáo dục Việt Nam không còn là “có nên dùng AI hay không”, mà là “ứng dụng thế nào cho an toàn và có trách nhiệm”
Triển khai Khung trình độ quốc gia giáo dục nghề nghiệp
Để triển khai thực hiện Khung trình độ quốc ...
Tác giả Đỗ Nguyên Thương là một cô giáo, ...
Tìm đường cứu nước, cứu dân – Bản lĩnh nhà ái quốc vĩ đại Hồ Chí Minh
Bản lĩnh Hồ Chí Minh là sự thể hiện tư duy ...
Nền tảng cho sự khởi đầu tốt nhất: Chính sách hỗ trợ trẻ em và gia đình
Tạp chí Giáo dục xin trân trọng lược dịch và ...
8/3/2021- Tìm hiểu về 10 nhà xã hội học nữ vĩ đại trên thế giới
Trong giới nghiên cứu, các nữ học giả thường ...
Không giao bài tập về nhà cho học sinh có hợp lý?
Nhân dịp nghỉ tết năm nay một số địa ...
TẠP CHÍ GIÁO DỤC (VIETNAM JOURNAL OF EDUCATION)
Cơ quan chủ quản: BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ISSN 2354‒0753 (tiếng Việt) ● ISSN 2588‒1477 (tiếng Anh)
Giấy phép số: 20/GP‒TTĐT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 26/01/2021
Địa chỉ: Số 12-14 Lê Thánh Tông, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội
Điện thoại: (+84)2462598109
Email: tapchigiaoduc@moet.gov.vn
Website: https://tapchigiaoduc.edu.vn ‒ https://vje.vn - Dev by MEDC & DUCA Holding
