Chặng đường đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông đã đi được chu trình đầu tiên. Giữa đại ngàn Tây Bắc, các thầy cô giáo, các em học sinh người dân tộc thiểu số vẫn đang hàng ngày, hàng giờ kiên trì, bền bỉ ý chí học tập, với khát vọng đổi mới, đi lên bằng giáo dục. Bởi, thầy cô nơi đây hiểu rằng, dù có vất vả, dù có hi sinh, nhưng chỉ có con chữ mới có thể thay đổi số phận những đứa trẻ vùng khó.
Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã có hàng loạt chủ trương, chính sách đãi nhằm thu hút hơn nữa nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng đội ngũ cho các trường vùng khó, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo.
Thầy không hiểu trò, trò cũng không hiểu thầy vì bất đồng ngôn ngữ là một trong những rào cản lớn của các giáo viên khi mới được phân công về dạy tại các trường học vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt là với học sinh mầm non, tiểu học. Để vượt qua rào cản đó, nhiều giáo viên đã tự học tiếng mẹ đẻ của học trò, tạo chiếc cầu nối đưa tiếng Việt đến gần hơn với các em.
Nhận thức rõ giáo viên là người quyết định chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) cùng ngành giáo dục các địa phương đã và đang triển khai quyết liệt các đợt bồi dưỡng, tập huấn quy mô lớn, với nhiều mô hình sáng tạo nhằm nâng cao năng lực thực chất cho đội ngũ nhà giáo nơi tuyến đầu “gieo chữ”
Khẳng định vai trò đội ngũ giáo viên trong việc phát triển giáo dục vùng khó, tại Tiểu dự án 1, Dự án 5 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 nhấn mạnh nội dung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú, trường phổ thông có học sinh bán trú.
Những lớp tập huấn, chương trình bồi dưỡng chuyên môn, phương pháp dạy học tiếng Việt… đã và đang mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục vùng khó.
Chương trình 1719 đang được triển khai mạnh mẽ, đầu tư cho giáo dục được xác định là một trụ cột trung tâm. Vượt lên trên những con số về ngân sách hay các dự án xây dựng cơ sở vật chất, sự chuyển mình thực chất của giáo dục vùng khó còn bắt nguồn từ những sáng tạo không ngừng nghỉ của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và chính các giáo viên.
Giáo dục mầm non được xem là viên gạch đầu tiên, đặt nền móng cho sự phát triển toàn diện của trẻ em. Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nơi còn vô vàn khó khăn, thách thức, việc đồng hành, hỗ trợ cùng với các cán bộ quản lý giáo dục, thầy cô giáo để phát triển giáo dục mầm non là giải pháp chiến lược để rút ngắn khoảng cách phát triển, bảo đảm công bằng xã hội.
Đầu tư cho cơ sở vật chất được coi là một trong những giải pháp thiết thực góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, hỗ trợ các hoạt động giáo dục để đội ngũ giáo viên tại các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú, trường phổ thông có học sinh bán trú có điều kiện phát triển chuyên môn.
Từ nguồn lực của Chương trình 1719, hàng nghìn ngôi trường vùng dân tộc thiểu số và miền núi đã được đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ hiện đại. Nơi đó, đội ngũ giáo viên cũng đang nỗ lực hàng ngày để những phòng tin học mới, những chiếc tivi thông minh mở ra cơ hội tiếp cận tri thức bình đẳng, là nền tảng vững chắc để rút ngắn khoảng cách số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho những vùng khó khăn của đất nước.
Phát triển đội ngũ giáo viên dạy tiếng dân tộc thiểu số trong các cơ sở giáo dục phổ thông là giải pháp thiết thực để nâng cao chất lượng dạy và học tiếng dân tộc thiểu số, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống, vì sự phát triển bền vững.
Những năm qua, công tác giáo dục và đào tạo tại các huyện miền núi, khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn Đảng, Nhà nước quan tâm. Thông qua các chương trình, dự án, đề án về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hệ thống cơ sở vật chất, trường, lớp học tại tỉnh Phú Thọ được quan tâm đầu tư, từng bước hiện đại đã góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục hiệu quả.
Công tác tư vấn, hướng nghiệp không chỉ giúp lựa chọn ngành nghề theo khả năng, sở thích của bản thân học sinh mà còn là vấn đề quan trọng của nội dung giáo dục tại các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc có học sinh bán trú. Vì vậy, các thầy giáo, cô giáo cũng phải trang bị thêm nhiều kiến thức, kỹ năng để định hướng cho học sinh chọn lựa nghề, ngành học, phục vụ thiết thực cho công việc tương lai.
Giữa núi rừng trùng điệp, nơi mỗi con chữ gieo xuống là một hạt mầm hy vọng, một quyết sách mang tầm vóc lịch sử đang làm thay đổi sinh kế của hàng triệu đồng bào.
Thực hiện Chương trình 1719, giáo dục được xác định là một trong những trụ cột quan trọng. Khởi đầu của hành trình gieo chữ ấy chính là bậc học mầm non. Để giữ chân những thầy cô đang ngày đêm bám bản, bám làng, đòi hỏi hệ thống chính sách đủ mạnh, đủ sức nặng để tương xứng với những hy sinh và vai trò đặc thù của họ.
Là tỉnh biên giới với 27 nhóm dân tộc, 66% dân số là người dân tộc thiểu số, Lào Cai có 17 trường phổ thông dân tộc nội trú, 183 trường phổ thông dân tộc bán trú và trên 220 trường trường phổ thông có học sinh bán trú. Đây là một trong các địa phương trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025.
Giáo viên là yếu tố then chốt quyết định chất lượng giáo dục, chất lượng nguồn nhân lực. Vì thế, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, nhà giáo trong các trường phổ thông dân tộc bán trú, nội trú, trường phổ thông có học sinh bán trú là một trong những giải pháp trọng tâm được Bộ GDĐT đặt ra khi thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, theo Quyết định số 1719/QĐ-TTg.
Giáo viên là yếu tố then chốt, quyết định chất lượng giáo dục nhưng cơ sở vật chất cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng để các thầy cô có thể nâng cao chất lượng giảng dạy. Điều này càng đặc biệt quan trọng với các trường vùng cao, nơi cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn, học sinh chủ yếu là người dân tộc thiểu số.
Vượt lên trên những khó khăn, ngành giáo dục tỉnh Lào Cai đã đạt được nhiều kết quả quan trọng về giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đặc biệt là kết quả triển khai đề án Tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non, học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số tỉnh Lào Cai giai đoạn 2016-2020, định hướng đến năm 2025.
Đằng sau những ngôi trường mới khang trang, những con số ấn tượng về phổ cập giáo dục là hình ảnh thầm lặng của những người thầy, người cô đang ngày đêm bám bản, gieo chữ. Bên cạnh nỗ lực tự nâng cao năng lực dạy học, chăm sóc học sinh dân tộc nội trú, bán trú của nhà giáo, nhiều chính sách của Đảng, Nhà nước góp phần hỗ trợ thầy cô nâng cao chất lượng giáo dục tại vùng khó.