Chuyển đổi số đang định hình lại toàn bộ hệ thống giáo dục toàn cầu. Giáo viên – những người giữ vai trò dẫn dắt – phải trở thành tác nhân trung tâm trong việc bồi dưỡng năng lực số cho thế hệ học sinh. Tuy nhiên, bằng chứng từ khảo sát quốc tế cho thấy một nghịch lý: nhiều sinh viên sư phạm chưa được chuẩn bị đầy đủ để thực hiện nhiệm vụ này.
Trí tuệ nhân tạo sinh (Generative AI) đang tạo ra bước ngoặt trong giáo dục đại học, đặc biệt ở lĩnh vực đánh giá. Vấn đề không chỉ dừng lại ở chuyện chấm điểm tự động, mà còn đặt ra câu hỏi về triết lý đào tạo, liêm chính học thuật và công bằng xã hội. Một khung tiếp cận mới – Against, Avoid, Adopt, Explore (AAAE) – được đề xuất như công cụ định hướng giúp giáo dục vừa bảo vệ giá trị cốt lõi, vừa khai thác sức mạnh công nghệ.
Giáo dục năng khiếu ở Việt Nam, đặc biệt là hệ thống trường chuyên, đã góp phần quan trọng vào những thành tích học thuật quốc tế. Bên cạnh những thành công đạt được, vẫn tồn tại không ít thách thức về mô hình tổ chức, chương trình đào tạo và hiệu quả đầu tư. Trong bối cảnh hội nhập và đổi mới toàn cầu, việc nhìn nhận và cải thiện những yếu tố cốt lõi của giáo dục năng khiếu ngày càng trở nên cấp thiết.
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một giai đoạn mới cho giáo dục đại học, nơi ranh giới giữa sáng tạo của con người và hỗ trợ từ công nghệ ngày càng trở nên mong manh. Trong khi một số nhà giáo dục lo ngại AI sẽ phá vỡ chuẩn mực học thuật và thúc đẩy gian lận, nhiều bằng chứng quốc tế lại cho thấy nếu được tích hợp minh bạch và có trách nhiệm, AI có thể trở thành động lực mạnh mẽ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy, phát triển năng lực tư duy phản biện và mở rộng cơ hội học tập cá nhân hóa.
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang định hình lại nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội, trong đó có báo chí.Công nghệ này giúp tăng tốc độ sản xuất tin tức, giảm tải những công việc lặp lại, và mở ra triển vọng mới trong việc phân tích dữ liệu quy mô lớn. Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích rõ ràng, sự tham gia ngày càng sâu của AI cũng làm trỗi dậy hàng loạt câu hỏi về chuẩn mực nghề nghiệp, tính chính xác và niềm tin công chúng đối với báo chí.
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một kỷ nguyên mới cho giáo dục đại học toàn cầu. Không chỉ giúp tự động hóa quản trị, cá nhân hóa học tập và mở rộng cơ hội tiếp cận, AI còn tạo ra những thay đổi mang tính chiến lược, đặt ra thách thức lớn về công bằng, chất lượng, bảo mật dữ liệu và vai trò của con người trong môi trường học thuật. Những biến đổi này đòi hỏi các trường đại học, nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách phải có tầm nhìn dài hạn, xây dựng chiến lược tích hợp AI một cách toàn diện.
Trong giáo dục đại học, việc rèn luyện kỹ năng tư duy bậc cao trở thành yêu cầu cấp thiết để sinh viên có thể phân tích, phản biện và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo. Mô hình học tập đảo ngược (flipped learning) kết hợp trực tuyến và trực tiếp, đặc biệt với phương pháp SQIRC (Scaffolding, Questioning, Interflow, Reflection, and Comparison), mang đến cơ hội để người học chủ động, độc lập hơn và mở ra tiềm năng nâng cao kết quả học tập bền vững.
Thực hành giãn cách trong luyện tập và kể chuyện sáng tạo trong lớp học - hai hướng tiếp cận tưởng chừng độc lập lại cùng góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng học tiếng Anh – đặc biệt trong bối cảnh học sinh còn hạn chế về trình độ hoặc đang học trong môi trường chịu nhiều ràng buộc chương trình. Những phát hiện mới đây gợi mở cách tổ chức hoạt động dạy học hiệu quả, giàu tính nhân văn và hoàn toàn khả thi với giáo viên phổ thông.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số sâu rộng, nâng cao năng lực tiếng Anh trở thành yêu cầu cấp thiết của giáo dục đại học Việt Nam. Trong khi phương pháp dạy học truyền thống tập trung về ghi nhớ, các mô hình sư phạm kết hợp công nghệ và sự tham gia chủ động của người học đang mở ra hướng đổi mới giàu tiềm năng. Một trong số đó là phương pháp để sinh viên tự tạo video học tập, giúp tăng khả năng ghi nhớ, vận dụng từ vựng và phát triển năng lực số.
Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, giáo dục ngoại ngữ đang chứng kiến sự hội tụ của hai xu hướng công nghệ nổi bật: thực tế ảo (VR) và trí tuệ nhân tạo (AI). Các tổng quan học thuật quốc tế gần đây đã chỉ ra tiềm năng mạnh mẽ của VR trong xây dựng không gian học tập nhập vai và của AI trong cá nhân hóa, phản hồi tức thì và hỗ trợ năng lực ngôn ngữ.
Chuyển đổi số đang định hình lại toàn bộ hệ sinh thái giáo dục Việt Nam, từ chương trình, phương pháp, đến môi trường học tập. Trong tiến trình đó, các công cụ kỹ thuật số không chỉ hỗ trợ dạy – học mà còn mở ra những cách thức hoàn toàn mới để học sinh tiếp cận và tư duy toán học. Việc kết hợp công nghệ với tư duy thông thường, trực giác và tình huống thực tế đang được xem là một trong những hướng đi quan trọng nhằm phát triển năng lực số, tư duy sáng tạo và khả năng mô hình hoá cho học sinh.
Đánh giá trong giáo dục không chỉ dừng lại ở việc chấm điểm hay xếp loại, mà còn giữ vai trò định hướng và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của học sinh. Việc lựa chọn và áp dụng phương pháp đánh giá phù hợp đang trở thành một trong những thách thức quan trọng đối với giáo viên trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.
Việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào giáo dục ngôn ngữ đã mở ra những cơ hội chưa từng có cho việc học tập cá nhân hóa, phản hồi tức thời và đổi mới phương pháp giảng dạy. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng bên cạnh lợi ích, AI đặt ra nhiều thách thức về tính chính xác, đạo đức và sự phụ thuộc của người học. Hai hướng tiếp cận nổi bật hiện nay là xây dựng năng lực AI phản biện cho sinh viên và phát triển “kỹ thuật gợi lệnh” để tối ưu hóa kết quả học tập.
Sự lan tỏa mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra những thách thức và cơ hội chưa từng có đối với viết học thuật. Qua trường hợp một nghiên cứu sinh quốc tế, có thể thấy rằng ChatGPT vừa là công cụ hỗ trợ, vừa là người đối thoại trí tuệ, giúp người học ngoại ngữ phát triển tư duy viết mà vẫn duy trì giọng văn cá nhân và nguyên tắc đạo đức.
Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo tạo sinh đang làm thay đổi căn bản cách dạy, cách học và cách nghiên cứu trong giáo dục đại học. Giảng viên và sinh viên đều đánh giá cao tiềm năng của công nghệ này, song sự khác biệt trong trải nghiệm và quan ngại đã đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc hoạch định chính sách và phát triển chiến lược đào tạo. Những gợi mở từ thực tiễn quốc tế đem lại nhiều giá trị tham chiếu quan trọng cho giáo dục đại học Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số.
Dạy và học từ vựng tiếng Anh là một trong những lĩnh vực vừa mang tính lý thuyết phức hợp vừa gắn liền với thực tiễn sư phạm. Những phân tích quốc tế gần đây đã chỉ ra rằng học sinh trung học có quan điểm đa dạng về việc học từ mới: các em hứng thú với hoạt động sáng tạo như phim, nhạc, trò chơi, song vẫn kỳ vọng vào sự dẫn dắt trực tiếp của giáo viên. Những dữ liệu này nhằm bổ sung bằng chứng khoa học cho nghiên cứu giảng dạy ngôn ngữ và gợi mở định hướng cải tiến phương pháp, chính sách.
Sự xuất hiện của các công cụ trí tuệ nhân tạo trong thiết kế câu hỏi trắc nghiệm mở ra kỳ vọng đổi mới căn bản cách thức kiểm tra – đánh giá trong nhà trường. Tuy nhiên, các phân tích thực nghiệm quốc tế cho thấy phần lớn sản phẩm đầu ra vẫn chứa sai sót nghiêm trọng, từ lỗi nội dung đến hình thức, có nguy cơ làm sai lệch kết quả học tập. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về cơ chế giám sát, khung chính sách phù hợp và vai trò trung tâm của giáo viên nhằm bảo đảm chất lượng của đánh giá.
Học sinh dễ mất hứng thú đọc khi chọn sách không phù hợp, khiến trải nghiệm đọc trở nên tiêu cực và kìm hãm phát triển ngôn ngữ; nghiên cứu của Sande và cộng sự (2022) cho thấy hướng dẫn cá nhân hóa từ thủ thư có thể duy trì thái độ đọc và nâng cao năng lực, nhất là ở học sinh khá giỏi. Trong bối cảnh Việt Nam, nơi thư viện trường học còn hạn chế và thiếu thủ thư chuyên trách, mô hình hỗ trợ này hứa hẹn giúp khuyến khích văn hóa đọc và cải thiện chất lượng giáo dục.
Giáo dục khoa học cho trẻ em không còn là vấn đề “có nên” mà đã trở thành “cần thiết”. Các xu hướng học thuật gần đây chỉ ra rằng trẻ em ngay từ lứa tuổi mầm non đã có khả năng tham gia vào việc hình thành và phát triển khái niệm khoa học. Đặt trong bối cảnh quốc tế và Việt Nam, vấn đề này mở ra những yêu cầu mới: từ cách tiếp cận trẻ như những chủ thể học tập độc lập, đến việc thiết kế môi trường học tập giàu trải nghiệm và nâng cao năng lực giáo viên.
Vấn đề sẵn sàng vào đại học từ lâu đã được coi là một thước đo quan trọng của hệ thống giáo dục, phản ánh khả năng chuyển tiếp của học sinh từ phổ thông sang bậc học cao hơn. Các nghiên cứu quốc tế gần đây cho thấy, những chương trình can thiệp học thuật sớm trong lĩnh vực STEM có thể tạo ra tác động rõ rệt đến kết quả học tập và năng lực sẵn sàng đại học của học sinh, đặc biệt là tại các khu vực nông thôn.
Triển khai Khung trình độ quốc gia giáo dục nghề nghiệp
Để triển khai thực hiện Khung trình độ quốc ...
Tác giả Đỗ Nguyên Thương là một cô giáo, ...
Tìm đường cứu nước, cứu dân – Bản lĩnh nhà ái quốc vĩ đại Hồ Chí Minh
Bản lĩnh Hồ Chí Minh là sự thể hiện tư duy ...
Nền tảng cho sự khởi đầu tốt nhất: Chính sách hỗ trợ trẻ em và gia đình
Tạp chí Giáo dục xin trân trọng lược dịch và ...
8/3/2021- Tìm hiểu về 10 nhà xã hội học nữ vĩ đại trên thế giới
Trong giới nghiên cứu, các nữ học giả thường ...
Không giao bài tập về nhà cho học sinh có hợp lý?
Nhân dịp nghỉ tết năm nay một số địa ...
TẠP CHÍ GIÁO DỤC (VIETNAM JOURNAL OF EDUCATION)
Cơ quan chủ quản: BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ISSN 2354‒0753 (tiếng Việt) ● ISSN 2588‒1477 (tiếng Anh)
Giấy phép số: 20/GP‒TTĐT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 26/01/2021
Địa chỉ: Số 12-14 Lê Thánh Tông, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội
Điện thoại: (+84)2462598109
Email: tapchigiaoduc@moet.gov.vn
Website: https://tapchigiaoduc.edu.vn ‒ https://vje.vn - Dev by MEDC & DUCA Holding
