Giữ ổn định quy chế, tăng cường tự chủ và chuyển đổi số trong tuyển sinh đại học

Quang cảnh hội nghị

Ổn định hệ thống, siết quy trình kĩ thuật tuyển sinh

Báo cáo tại hội nghị, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GDĐT) Nguyễn Tiến Thảo cho biết, công tác tuyển sinh đại học những năm gần đây duy trì xu hướng ổn định và tăng trưởng tích cực. Từ năm 2022 đến nay, số lượng thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT luôn ở mức trên 1 triệu thí sinh; tỉ lệ thí sinh trúng tuyển và nhập học tăng dần qua từng năm. Đặc biệt, năm 2025 ghi nhận tỉ lệ nhập học đạt trên 90%, cao nhất trong 4 năm qua.

Thống kê cũng cho thấy 76% cơ sở đào tạo có tỉ lệ nhập học trên 80%, tăng đáng kể so với các năm trước. Các nhóm ngành sư phạm và công nghệ - kĩ thuật tiếp tục duy trì sức hút cao, với tỉ lệ nhập học vượt 90% nhờ tác động của các chính sách mới và nhu cầu xã hội.

Về phương thức tuyển sinh, hệ thống hiện duy trì khoảng 17 phương thức, trong đó 5 phương thức chính gồm: xét điểm thi tốt nghiệp THPT (chiếm trên 50%), xét học bạ (khoảng 29%), xét tuyển kết hợp (trên 15%), thi riêng (trên 5%) và tuyển thẳng (khoảng 0,3%). Xu hướng giảm nhẹ của phương thức xét học bạ cho thấy sự điều chỉnh theo hướng tăng tính chuẩn hóa và minh bạch trong tuyển sinh.

Bên cạnh kết quả tích cực, Vụ trưởng Nguyễn Tiến Thảo cũng chỉ ra một số tồn tại trong công tác tuyển sinh năm 2025. Trong đó, có những hạn chế đến từ phía thí sinh như khai báo thông tin chưa chính xác, không hoàn tất đầy đủ quy trình đăng kí, không nộp hồ sơ hoặc lệ phí đúng thời gian. Ở phía cơ sở đào tạo, vẫn còn tình trạng chưa cập nhật dữ liệu kịp thời, chưa tham gia đầy đủ hệ thống xét tuyển chung hoặc còn sai sót trong quá trình xét tuyển.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GDĐT) Nguyễn Tiến Thảo báo cáo tại hội nghị

Đáng chú ý, Vụ trưởng Thảo nhấn mạnh khâu nộp lệ phí xét tuyển là “nút thắt kĩ thuật” quan trọng quyết định tính hợp lệ của hồ sơ. Thực tế cho thấy nhiều thí sinh dù đã đăng kí nguyện vọng nhưng không hoàn tất thanh toán, dẫn đến việc không được hệ thống ghi nhận và mất cơ hội xét tuyển.

Theo kế hoạch, thời gian nộp lệ phí xét tuyển năm 2026 được quy định từ ngày 15/7 đến 17h00 ngày 21/7/2026. Bộ GDĐT sẽ tiếp tục triển khai phân luồng thanh toán theo địa phương, phối hợp với các đơn vị có hạ tầng công nghệ mạnh để đảm bảo hệ thống vận hành ổn định, tránh tình trạng quá tải. Thí sinh được khuyến cáo chủ động thực hiện sớm, không chờ đến thời điểm cuối để hạn chế rủi ro kĩ thuật.

Định hướng cho năm 2026, Vụ trưởng Nguyễn Tiến Thảo cho biết, Bộ GDĐT tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, hoàn thiện quy trình tuyển sinh, tăng cường truyền thông, đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia theo tinh thần các nghị quyết về chuyển đổi số.

Ngoài ra, Bộ GDĐT sẽ công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào đối với 3 nhóm ngành gồm đào tạo giáo viên, lĩnh vực sức khỏe và lĩnh vực pháp luật; đồng thời triển khai các chương trình đào tạo tài năng trong các lĩnh vực trọng điểm như bán dẫn, hạt nhân, đường sắt và các ngành STEM nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển quốc gia.

Thứ trưởng Lê Quân và Lãnh đạo các đơn vị Bộ GDĐT chủ trì thảo luận tại hội nghị

Đề xuất giảm thủ tục, tăng ổn định và hỗ trợ thí sinh

Tại phần thảo luận, nhiều ý kiến từ các cơ sở giáo dục đại học tập trung vào việc hoàn thiện quy chế tuyển sinh theo hướng rõ ràng, ổn định và thuận lợi hơn cho thí sinh.

Một trong những nội dung được quan tâm là quy định về tổ hợp xét tuyển, trong đó yêu cầu điểm Toán hoặc Ngữ văn chiếm tỉ trọng nhất định trong tổ hợp. Đại diện các trường cho rằng cần có hướng dẫn cụ thể để tránh lúng túng trong quá trình triển khai. Bên cạnh đó, các vấn đề liên quan đến quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ, tiêu chí phụ khi xét tuyển cũng cần được làm rõ nhằm đảm bảo thống nhất giữa các cơ sở đào tạo.

Về dữ liệu tuyển sinh, các trường kiến nghị Bộ GDĐT tiếp tục hoàn thiện hệ thống lọc ảo, tăng độ chính xác của dữ liệu và hỗ trợ tốt hơn cho công tác dự báo tuyển sinh.

Đáng chú ý, một số cơ sở đào tạo đề xuất xem xét cơ chế hỗ trợ hoặc miễn lệ phí xét tuyển cho thí sinh, đơn giản hóa thủ tục và giảm thiểu các rào cản không cần thiết trong tuyển sinh.

Đại biểu thảo luận tại hội nghị

Ngoài ra, các ý kiến cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng một chiến lược tuyển sinh ổn định trong dài hạn. Theo GS.TS Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược (Đại học Huế), việc thay đổi quy chế liên tục qua các năm có thể gây xáo trộn và ảnh hưởng đến định hướng học tập của học sinh. Do đó, cần có khung chính sách ổn định, có tính dự báo để học sinh có thể chuẩn bị từ sớm.

Tuyển sinh phải hướng tới chất lượng và thu hút nhân tài

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân khẳng định, công tác tuyển sinh năm 2026 sẽ tiếp tục được tổ chức theo hướng giữ ổn định, đơn giản hóa quy trình và khắc phục những bất cập của các năm trước.

Thứ trưởng nhấn mạnh việc đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối dữ liệu tuyển sinh với cơ sở dữ liệu quốc gia nhằm đảm bảo các hoạt động tuyển sinh diễn ra đồng bộ, minh bạch và hiệu quả. Đây cũng là yêu cầu quan trọng trong việc thực hiện các nghị quyết của Đảng về chuyển đổi số trong giáo dục.

Đồng thời, tuyển sinh cần gắn với tăng cường tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học. Theo đó, các trường cần chủ động xây dựng đề án tuyển sinh phù hợp với năng lực đào tạo, xác định rõ tiêu chí tuyển chọn và chịu trách nhiệm về chất lượng đầu vào.

Thứ trưởng Lê Quân cũng nhấn mạnh vai trò của công tác truyền thông, tư vấn hướng nghiệp trong tuyển sinh. Khi thông tin được cung cấp đầy đủ, minh bạch, thí sinh và phụ huynh sẽ có cơ sở lựa chọn phù hợp, đồng thời giúp các trường thu hút được nguồn tuyển chất lượng.

Theo Thứ trưởng, tuyển sinh không chỉ là bài toán về quy mô mà quan trọng hơn là khả năng phát hiện, thu hút và bồi dưỡng nhân tài. Các cơ sở giáo dục cần có chính sách tìm kiếm và hỗ trợ học sinh có năng lực, đặc biệt là thông qua các chương trình học bổng. Bộ GDĐT hiện đang xây dựng quỹ học bổng quốc gia nhằm hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, qua đó tạo điều kiện tiếp cận giáo dục đại học chất lượng.

 Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân phát biểu tại hội nghị

Liên quan đến đề xuất miễn lệ phí xét tuyển, Thứ trưởng cho biết Bộ GDĐT ghi nhận và sẽ giao các đơn vị chức năng nghiên cứu, đánh giá. Nếu các cơ sở giáo dục đại học thống nhất, Bộ sẽ kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét trong thời gian tới. Tuy nhiên, đối với kì tuyển sinh năm 2026, do kế hoạch đã được ban hành, các thay đổi (nếu có) sẽ được cân nhắc áp dụng từ các năm sau.

Thứ trưởng Lê Quân khẳng định tuyển sinh là lĩnh vực tác động trực tiếp đến quyền lợi và cơ hội học tập của mỗi thí sinh, do đó cần được tổ chức một cách ổn định, minh bạch và có trách nhiệm. Việc giữ ổn định quy chế, tăng cường tự chủ, đẩy mạnh chuyển đổi số và hướng tới chất lượng nguồn tuyển sẽ là những trụ cột quan trọng trong công tác tuyển sinh đại học thời gian tới.