Xây dựng Khung phát triển chuyên môn cho giáo viên Việt Nam

Hoạt động được triển khai trong bối cảnh ngành Giáo dục đang thực hiện Kế hoạch số 171/KH-BGDĐT ngày 21/2/2025, nhằm thực hiện Đề án quốc gia từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Trọng tâm của kế hoạch là chuyển đổi cách tiếp cận dạy học, bảo đảm năng lực sử dụng tiếng Anh của người học theo lộ trình phù hợp, đồng thời nâng cao năng lực hệ thống trong công tác đào tạo, bồi dưỡng và tổ chức thực hiện trên quy mô lớn, với khoảng 50.000 cơ sở giáo dục, gần 30 triệu người học và khoảng 1 triệu giáo viên.

Quang cảnh buổi họp tham vấn

Xây dựng "bản đồ năng lực" để giáo viên tự phát triển

Phát biểu khai mạc, GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (VNIES), nhấn mạnh giáo viên là lực lượng then chốt trong việc hiện thực hóa mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Với vai trò trung tâm trong tổ chức dạy học và các hoạt động giáo dục, đội ngũ nhà giáo trực tiếp tạo ra sự thay đổi trong thực tiễn, do đó cần được hỗ trợ để thích ứng với yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn mới.

Từ đó, việc xây dựng Khung phát triển chuyên môn cho giáo viên Việt Nam được đề xuất như một “bản đồ năng lực” giúp giáo viên tự đánh giá, định vị và chủ động lộ trình học tập suốt đời. Khung phát triển theo hướng mở, cập nhật liên tục, không chỉ là căn cứ để các cơ sở đào tạo và địa phương xây dựng chương trình, kế hoạch bồi dưỡng phù hợp, mà còn góp phần thúc đẩy tinh thần tự học, tự bồi dưỡng của mỗi giáo viên.

GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (VNIES), phát biểu khai mạc tại buổi tham vấn

Hoàn thiện hành lang pháp lý thúc đẩy phát triển nghề nghiệp giáo viên

Phát biểu tại buổi tham vấn, ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, cho biết Bộ GDĐT đã hoàn tất phê duyệt hệ thống chuẩn nghề nghiệp nhà giáo từ mầm non đến đại học, tạo nền tảng pháp lý đồng bộ để đánh giá năng lực đội ngũ. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đây mới là ngưỡng yêu cầu tối thiểu, là điểm khởi đầu trong quá trình phát triển nghề nghiệp của mỗi giáo viên.

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới, Cục Nhà giáo đang phối hợp xây dựng Khung phát triển chuyên môn nhằm định hướng lộ trình bồi dưỡng liên tục, thay thế các hình thức tập huấn rời rạc. Khung này không chỉ hỗ trợ các cơ sở đào tạo và địa phương triển khai hiệu quả công tác bồi dưỡng, mà còn hướng tới khơi dậy tinh thần tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên – yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục một cách bền vững.

Kinh nghiệm quốc tế để phát triển chuyên môn cho giáo viên Việt Nam

Tại hội thảo, ông Davide Guarini Gilmartin, đại diện Hội đồng Anh, đã giới thiệu tổng quan hoạt động xây dựng Khung phát triển chuyên môn cho giáo viên Việt Nam, bao gồm tiến độ triển khai, định hướng nghiên cứu và kế hoạch áp dụng trong thời gian tới. Theo đó, khung được thiết kế như một hệ thống mở, có khả năng cập nhật linh hoạt, nhằm hỗ trợ giáo viên phát triển năng lực một cách liên tục, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, ông Alan Pulverness, chuyên gia TransformELT, nhấn mạnh phát triển chuyên môn cần được nhìn nhận như một hành trình xuyên suốt, thay vì các hoạt động bồi dưỡng đơn lẻ. Các mô hình quốc tế thường xây dựng lộ trình rõ ràng theo từng giai đoạn nghề nghiệp, từ giáo viên mới vào nghề đến những người có vai trò dẫn dắt chuyên môn.

Một điểm cốt lõi được ông Alan Pulverness nhấn mạnh là vai trò của tư duy phản tư trong giảng dạy. Giáo viên cần thường xuyên tự đánh giá, phân tích hiệu quả bài giảng để nhận diện khoảng trống năng lực và chủ động cải thiện. Đồng thời, khung phát triển chuyên môn cần được thiết kế theo hướng tạo dựng hệ sinh thái hỗ trợ, lấy nhu cầu thực tiễn của giáo viên làm trung tâm, thay vì tạo áp lực từ các yêu cầu hành chính.

Từ kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia đề xuất Việt Nam cần tích hợp công nghệ số vào khung phát triển chuyên môn, tạo điều kiện để giáo viên tiếp cận học liệu và kết nối cộng đồng nghề nghiệp. Việc cụ thể hóa các tiêu chuẩn thành những mục tiêu nhỏ, khả thi sẽ giúp giáo viên dễ dàng theo dõi tiến trình phát triển và duy trì động lực học tập trong suốt sự nghiệp.

Định hướng phát triển năng lực giáo viên bền vững

Trình bày tại hội thảo, ông Đỗ Đức Lân và bà Trần Thị Hương Giang, đại diện Trung tâm Hợp tác phát triển, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, cho biết quá trình xây dựng Khung phát triển chuyên môn được khởi đầu từ việc khảo sát sâu rộng đội ngũ giáo viên trên cả nước. Việc lắng nghe tiếng nói từ thực tiễn giúp nhóm nghiên cứu xác định rõ nhu cầu, từ đó thiết kế các tiêu chí vừa đảm bảo cơ sở khoa học, vừa phù hợp với điều kiện triển khai tại nhà trường.

Kết quả nghiên cứu cho thấy giáo viên đang cần một lộ trình học tập rõ ràng, với các định hướng cụ thể về nội dung, phương thức và môi trường học tập. Khung phát triển chuyên môn được xây dựng nhằm trả lời trực tiếp các câu hỏi “học gì, học ở đâu, học như thế nào”, đồng thời nhấn mạnh các năng lực cốt lõi như kỹ năng số và phương pháp dạy học hiện đại.

Một trọng tâm quan trọng của khung là thúc đẩy chuyển đổi từ bồi dưỡng thụ động sang tự học chủ động. Theo các báo cáo, khi giáo viên có công cụ để tự đánh giá và nhận diện giá trị của việc nâng cao năng lực, họ sẽ chủ động học tập, đổi mới và sáng tạo, thay vì thực hiện các chương trình bồi dưỡng mang tính hình thức.

Bên cạnh đó, khung phát triển chuyên môn được thiết kế theo hướng linh hoạt, có khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của giáo dục. Nhóm nghiên cứu kỳ vọng đây sẽ trở thành công cụ đồng hành hiệu quả, hỗ trợ giáo viên nâng cao năng lực, duy trì động lực nghề nghiệp và đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số.