Quản lý chiến lược trong các trường đại học với vai trò là một yếu tố của tính cạnh tranh toàn cầu

Theo các học thuyết chiến lược quốc gia ở nhiều nước, các trường đại học không những phải đóng góp vào sự phát triển trí tuệ của con người, mà còn phải phấn đấu chiếm lĩnh những vị trí dẫn đầu ở tầm quốc tế. Bài báo được thực hiện với mục đích xác định chiến lược phát triển các trường đại học và tìm kiếm một hướng đi mới của cán cân chiến lược mang lại khả năng cạnh tranh và an ninh quốc gia.

Trong thời đại hiện nay, những thách thức mới được đề cập sau đây đã phần nào chỉ ra những yêu cầu trong chiến lược quản lý của các trường đại học Nga, chẳng hạn: 

- Môi trường có nhiều yếu tố nhiễu loạn

- Sự cạnh tranh quốc tế ngày càng gia tăng

- Chuyển đổi các yêu cầu thị trường sang các yếu tố tương ứng của giáo dục đại học

- Xóa mờ ranh giới của thị trường giáo dục

- Sự thiếu hụt cán bộ khoa học và sư phạm có trình độ

- Sự cần thiết phải có các biện pháp cải cách trước sự lỗi thời của công nghệ và tri thức

- Sự mất cân bằng giữa các mục tiêu nội bộ được quan tâm đang gia tăng.

Để xác định những khía cạnh phù hợp và quan trọng nhất trong quản lý chiến lược phát triển trường đại học, chúng tôi tiến hành nghiên cứu bằng phân tích nội dung và đánh giá của chuyên gia về chiến lược phát triển trường đại học dưới góc độ lịch sử. Việc thiết lập chiến lược quản lý đại học ở các quốc gia khác nhau có liên quan đến sự phát triển của hệ thống quản lý giáo dục đại học của họ được xây dựng theo ba hướng thực hiện các biện pháp phối hợp từ các phía: thị trường - mô hình thị trường (Mỹ), xã hội học thuật - mô hình học thuật (Anh và Ý), và mô hình nhà nước - quan liêu (Nga, Thụy Điển và hầu hết các nước châu Âu).

Quản lý chiến lược các trường đại học và sự phát triển của chúng là một hiện tượng tương đối mới ở Nga. Mô hình nhà nước kinh tế - xã hội và hệ thống kiểm soát đã xác định trước sự xuất hiện của các phương pháp quản lý chiến lược và việc thực hiện các công cụ của chúng trong thực tiễn quản lý trường đại học. Hiện nay, hoạch định chiến lược là thành phần quan trọng nhất của quản lý chiến lược, được xây dựng một cách bài bản và phổ biến trong thực hành đại học. Xem xét nội dung, công cụ và quy luật của sự phát triển của hoạch định chiến lược và quản lý trường đại học trong một bối cảnh lịch sử rộng lớn, chúng ta lưu ý rằng những yếu tố nhất định của hoạch định chiến lược đã tồn tại trong nền kinh tế xã hội chủ nghĩa.

Vào đầu những năm 1990, những cơ sở lý luận và phương pháp luận về phát triển chương trình của giáo dục đại học bắt đầu hình thành ở Liên bang Nga. Giai đoạn ban đầu được đặc trưng bởi rất nhiều chương trình giáo dục liên bang có mục tiêu chống khủng hoảng, gợi nhớ nhiều hơn đến ý định của quyền lực chính trị, nhưng không cân bằng và không có nguồn lực, và do đó bị tiêu diệt. Về cơ bản, giai đoạn này có thể được mô tả theo khuôn khổ của kế hoạch trung hạn.

Kể từ đầu năm 2002, quá trình phát triển và phê duyệt các chương trình hiện đại hóa (phát triển) giáo dục tích cực của các khu vực Nga đã bắt đầu. Khu vực hóa quản lý giáo dục đại học và chuyển đổi từ tài trợ ngân sách sang các nguồn ngoài ngân sách đa dạng đã dẫn đến việc mở rộng quyền tự do học thuật của các trường đại học, kích hoạt quản lý giáo dục nhằm tìm kiếm các nguồn phát triển bền vững, tối ưu hóa chi phí và đảm bảo an ninh kinh tế của cơ sở. Thay đổi vị thế của trường đại học là do lý do từ chối các mô hình hành vi phi kinh tế đã được chấp nhận trước đây và áp dụng sự phát triển của các khái niệm quản lý hiện đại như một doanh nghiệp kinh doanh. Trong thời kỳ này, các thành phần chiến lược được quan tâm nhiều hơn như cung ứng nguồn lực, cơ cấu quản lý, tổ hợp marketing, quản lý tài chính, phát triển nguồn nhân lực, hệ thống chất lượng giáo dục,... Tất cả đều ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả của các hoạt động giáo dục, nhưng bản chất, nội dung và mức độ triển khai thực tế của các công cụ quản lý thị trường được chỉ định phần lớn được xác định bởi tính đặc thù của thị trường khu vực của dịch vụ giáo dục, nghiên cứu thị trường và sự phát triển của trường đại học. Có một hoạt động quản lý cao trong thời kỳ này, mà nguyên nhân chủ yếu được giải thích là do sự phát triển nhanh chóng của khu vực giáo dục đại học ngoài quốc doanh tạo nên sự cạnh tranh nghiêm trọng đối với các trường đại học công lập.

Nguồn

Parakhina, Valentina & Godina, Olga & Boris, Olga & Ushvitsky, Lev. (2017). Strategic management in universities as a factor of their global competitiveness. International Journal of Educational Management, 31, 62-75. 

Ghi chú: Những quan điểm của tác giả không hẳn là quan điểm của Tạp chí Giáo dục.

Bạn đang đọc bài viết Quản lý chiến lược trong các trường đại học với vai trò là một yếu tố của tính cạnh tranh toàn cầu tại chuyên mục Nghiên cứu và Công bố quốc tế của Tạp chí Giáo dục. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: (+84)2462598109 hoặc gửi về hòm thư tapchigiaoduc@moet.gov.vn

Cổng thông tin điện tử Bộ Giáo dục và Đào tạo

Trang tin Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

Cổng thông tin điện tử Bộ Thông tin và Truyền thông

Hội đồng Giáo sư Nhà nước

NAFOSTED

Hội thảo quốc tế

Hội thảo quốc gia

Phòng, chống COVID-19