Vai trò của khoa học xã hội, nhân văn và nghệ thuật cho mục tiêu phát triển bền vững

Các tác giả Eric Neumayer và Charles Joly cho rằng những thách thức chính đặt ra khi chuyển đổi sang "nền kinh tế không carbon" chính là khía cạnh xã hội thay vì công nghệ. Do đó, thay vì chờ đợi sự thay đổi và phát triển của công nghệ, trong thế giới hậu Covid-19 này, chúng ta cần đặt trọng tâm mới vào các môn học về khoa học xã hội, nhân văn, nghệ thuật và những hiểu biết mà chúng mang đến để tạo điều kiện và mang lại sự thay đổi trên mọi khía cạnh của xã hội và nền kinh tế.

Nhiều người tin rằng chỉ có các kỹ sư và các môn khoa học khó mới có thể đưa ra được các giải pháp cần thiết. Tuy nhiên, các tác giả cho rằng việc tập trung vào những lĩnh vực này và sự “bỏ quên” có chủ đích ở trường đại học khoa học xã hội, nhân văn và nghệ thuật là cốt lõi của lý do tại sao quá trình chuyển đổi sang trạng thái bền vững diễn ra chậm chạp, lung lay và quan trọng nhất là cuối cùng có thể thất bại.

Những đột phá về công nghệ và kỹ thuật cần thiết cho cuộc cách mạng bền vững không từ trên trời rơi xuống. Họ được thúc đẩy bởi các chính sách, thuế và quy định cung cấp các động lực tài chính phù hợp và các khuyến khích khác để giúp hướng sức mạnh đáng kinh ngạc của sức sáng tạo của con người đi đúng hướng.

Nói một cách đơn giản, nếu không có các chính sách, thuế và quy định “đúng đắn”, thì sẽ có quá nhiều đổi mới và quá nhiều đầu tư dài hạn sẽ tiếp tục đi vào con đường không bền vững.

Chỉ các môn học “khoa học xã hội, nhân văn và nghệ thuật cho con người và nền kinh tế” - và đặc biệt là khoa học xã hội - mới có thể giúp chúng ta hiểu cách chúng ta có thể khiến các nhà hoạch định chính sách áp dụng các chính sách, thuế và quy định có thể thay đổi cơ cấu của nền kinh tế của chúng ta trên con đường đi đến bền vững.

Các nhà khoa học thường bối rối tại sao các chính trị gia không chú ý đến những lời khuyên khoa học rõ ràng và rõ ràng trước những nguy hiểm hiện hữu của việc tiếp tục thải carbon vào bầu khí quyển. Các nhà khoa học xã hội hiểu rằng chính trị đầy rẫy những tranh cãi về việc “ai được gì”, và trừ khi các vấn đề về bình đẳng và công bằng được giải quyết, chúng ta sẽ chẳng đi đến đâu.

Pháp đã chứng kiến ​​tình trạng bất ổn xã hội quy mô lớn do phản ứng với việc tăng thuế nhiên liệu, điều này cho thấy rõ ràng sự cần thiết phải xem xét cẩn thận và giảm thiểu hậu quả xã hội của các chính sách môi trường và khí hậu để đảm bảo sự chấp nhận của toàn xã hội.

(Ảnh: blogsmedia.lse.ac.uk)

Ở quy mô toàn cầu, thách thức là mang lại một thế giới không carbon cùng với công bằng khí hậu cho các nước đang phát triển, những quốc gia đang chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu trong lịch sử nhưng lại chưa đóng góp ít nhất vào vấn đề này, song quan trọng là hiện nay là trở thành một trong những quốc gia nhanh nhất. Nếu không hiểu rõ hơn về cách thức mà chính trị quốc tế, giống như chính trị trong nước, vận hành và đầy rẫy những tranh cãi về chuyện “ai được gì”, thì sẽ không đạt được nhiều tiến bộ đối với sự bền vững toàn cầu.

Ngoài chính trị, nhiều thành tựu của chúng tôi trong việc kiến tạo một thế giới bền vững dựa vào các cá nhân và sự lựa chọn cá nhân của họ. Ở phương Tây, mô hình kinh tế tuyến tính “lấy, làm, lãng phí” của chúng ta được đan kết qua xã hội và ăn sâu vào tất cả các khía cạnh của cuộc sống hàng ngày và hành vi cá nhân - từ những gì và cách chúng ta tiêu dùng đến nhận thức xã hội liên quan đến những điều đó.

Mặc dù nên các  giải pháp kỹ thuật và công nghệ được đòi hỏi để giúp hoạt động tiêu dùng bền vững hơn và ít lãng phí hơn, nhưng chúng sẽ chỉ có hiệu quả nếu chúng được gắn vào cách mọi người hành xử trong các bối cảnh xã hội và tổ chức khác nhau, cũng như các chuẩn mực, giá trị và động cơ liên quan của họ để tránh xa tiêu dùng không bền vững trong những bối cảnh đó. Chủ thể hình dạng giúp chúng ta hiểu bản thân, người khác và cách hành vi của con người tạo nên thế giới xung quanh chúng ta.

Quá trình chuyển đổi sang tính bền vững đòi hỏi những kỹ năng mới, nâng cao kỹ năng cho một số người và đào tạo lại những kỹ năng này cho những người khác. Khoảng cách về các kỹ năng bền vững này là một thách thức nhưng cũng là cơ hội cho giáo dục đại học. Và trong khi khoảng cách về kỹ năng kỹ thuật được ghi chép rõ ràng, chúng tôi vẫn chưa hoàn toàn nắm bắt được quy mô của thách thức trong các lĩnh vực khác.

Vân An lược dịch

Nguồn 

Eric Neumayer (2021). Without social sciences, humanities and arts, the goal of sustainability may never be reached. The London school of Economics and Political Sciences.

Ghi chú: Những quan điểm của tác giả không hẳn là quan điểm của Tạp chí Giáo dục.

Bạn đang đọc bài viết Vai trò của khoa học xã hội, nhân văn và nghệ thuật cho mục tiêu phát triển bền vững tại chuyên mục Khoa học giáo dục và xã hội của Tạp chí Giáo dục. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: (+84)2437345363 hoặc gửi về hòm thư tapchigiaoduc@moet.gov.vn