Đảm bảo chất lượng, số lượng giáo viên vùng cao trong bối cảnh mới

Linh hoạt các giải pháp để đủ giáo viên

Ba năm học trước Trường Phổ thông Dân tộc bán trú (PTDTBT) Tiểu học Lao Chải, Lào Cai không có giáo viên Tiếng Anh biên chế mà phải hoàn toàn sử dụng giáo viên biệt phái. Bước vào năm học 2025 - 2026, nhà trường đã chủ động đề xuất để có giáo viên Tiếng Anh, đáp ứng đầy đủ nhiệm vụ chương trình.

Cô giáo Nguyễn Thị Hương Giang, Phó Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Do đặc thù, xã Lao Chải không hợp nhất với đơn vị hành chính khác nên Trường PTDTBT Tiểu học Lao Chải không thể “bắc cầu” với trường cùng địa phương mà chỉ chờ quyết định của Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) về giáo viên hợp đồng hoặc biệt phái”.

Không chỉ riêng Trường PTDTBT Tiểu học Lao Chải, tình trạng thiếu giáo viên môn Tiếng Anh còn phổ biến ở nhiều xã, huyện vùng cao khác trên địa bàn tỉnh, nhất là ở các cấp tiểu học và THCS.

Học sinh Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Lao Chải, Lào Cai trong một buổi sinh hoạt sân trường. Ảnh: Website nhà trường

Ngay từ đầu năm học 2025 - 2026, Sở GDĐT tỉnh Lào Cai đã chủ động tham mưu với UBND tỉnh ban hành Công văn 1638/UBND-NC về việc hợp đồng giáo viên, tăng cường, biệt phái và thỉnh giảng giáo viên. Đây là giải pháp tình thế, nhưng thể hiện sự quyết tâm của tỉnh trong đảm bảo có giáo viên đứng lớp, đặc biệt là ở các địa bàn khó khăn. Công văn nêu rõ phương châm “xã, phường thuận lợi giúp đỡ xã, phường khó khăn; trường thuận lợi giúp đỡ trường khó khăn”. UBND cấp xã và thủ trưởng các cơ sở giáo dục được giao quyền chủ động phối hợp, chia sẻ nguồn lực giáo viên. Hiệu trưởng các trường có giáo viên thỉnh giảng phải đảm bảo điều kiện theo tiêu chuẩn và hồ sơ của giáo viên thỉnh giảng phải đúng quy định.

Ông Mạc Trọng Khang - Trưởng Phòng Tổ chức cán bộ, Sở GDĐT tỉnh cho biết: Để đáp ứng yêu cầu trước mắt, Sở GDĐT ưu tiên phân công giáo viên cho các xã thuộc huyện 30A cũ (Trạm Tấu, Mù Cang Chải, Si Ma Cai, Bắc Hà, Mường Khương) và một số xã thuộc huyện Văn Chấn và thị xã Sa Pa (cũ). Đặc biệt, các xã thuộc tỉnh Yên Bái cũ (Trạm Tấu, Mù Cang Chải) phải có giáo viên đứng lớp trước ngày 5/9/2025.

Theo thống kê, tổng số giáo viên dự kiến hợp đồng đợt 1 cho các xã thuộc huyện Mù Cang Chải (cũ) là 64 người, trong đó có 3 giáo viên môn Tiếng Anh (2 tiểu học, 1 THPT). Huyện Trạm Tấu (cũ) dự kiến hợp đồng 18 giáo viên, trong đó có 1 giáo viên môn Tiếng Anh (tiểu học). Số giáo viên này vừa giảng dạy, vừa tăng cường thỉnh giảng cho các trường khác trên địa bàn.

Biệt phái giáo viên là một giải pháp đã được tỉnh Yên Bái (cũ) áp dụng thành công trong giải quyết tình trạng thiếu giáo viên môn Tiếng Anh ở bậc tiểu học khi thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Giải pháp này được đánh giá cao và đã giải quyết được tình trạng thiếu giáo viên môn Tiếng Anh trong những năm học gần đây.

Mặc dù các giải pháp trên đã góp phần giải quyết tình thế, nhưng vẫn còn nhiều thách thức đặt ra. Số lượng giáo viên môn Tiếng Anh được hợp đồng và biệt phái vẫn còn hạn chế so với nhu cầu thực tế. Chất lượng đội ngũ giáo viên, đặc biệt là giáo viên thỉnh giảng cần được kiểm soát chặt chẽ. Hơn nữa, các giải pháp này chỉ mang tính tạm thời, chưa giải quyết được vấn đề căn cơ là thu hút và giữ chân giáo viên giỏi ở vùng cao.

Để giải quyết bài toán này một cách bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và căn cơ hơn. Đó là nâng cao chế độ đãi ngộ; rà soát, sắp xếp lại mạng lưới trường lớp cho phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương như sáp nhập các trường có quy mô nhỏ, số lượng học sinh ít để tập trung nguồn lực và nâng cao chất lượng giáo dục; đặc biệt, quan tâm đào tạo đội ngũ giáo viên dạy môn Tiếng Anh là người địa phương...

Hiện nay, chương trình đào tạo giáo viên Tiếng Anh theo địa chỉ được tổ chức với sự phối hợp của Trường Đại học Thái Nguyên đã tuyển sinh 2 lớp với 76 sinh viên, trong đó có những em đã từ bỏ các trường đại học danh tiếng của Việt Nam để trở về tỉnh tham gia chương trình đào tạo giáo viên Tiếng Anh theo địa chỉ. Đây sẽ là nhân lực chất lượng cho các trường trong những năm tới.

Điều động, biệt phái, dạy liên trường

Vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, việc tuyển dụng, điều động, thuyên chuyển giáo viên cần quá trình rà soát, triển khai theo các quy định. Trong bối cảnh đó, nhiều địa phương đưa ra giải pháp tình thế để đáp ứng đủ giáo viên dạy học cho năm học 2025 - 2026.

Sở GDĐT Nghệ An vừa quyết định điều động 82 giáo viên tiếng Anh của 52 trường tiểu học tham gia dạy tiếng Anh liên trường theo hình thức dạy học trực tuyến. Những giáo viên này chủ yếu đến từ các trường khu vực thuận lợi như thành thị, xã trung tâm, đồng bằng như xã Đô Lương, Diễn Châu, Minh Hợp, phường Trường Vinh, Vinh Hưng, Vinh Phú, Thành Vinh. Đây là lần đầu tiên sở GDĐT điều động giáo viên tiếng Anh để hỗ trợ các trường tiểu học trên địa bàn toàn tỉnh nhằm hỗ trợ các nhà trường vì thiếu giáo viên.

Trước đó, Sở GDĐT Nghệ An đã điều động, biệt phái gần 900 giáo viên các cấp mầm non, tiểu học, THCS để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên năm học 2025 - 2026. Tuy nhiên, qua rà soát, cấp tiểu học còn 23 trường chưa có giáo viên dạy tiếng Anh, tập trung chủ yếu ở miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, nhiều năm liền không có nguồn tuyển giáo viên tiếng Anh.

Để bảo đảm chất lượng dạy học trực tuyến, mỗi giáo viên tiếng Anh dạy liên trường sẽ phụ trách từ xa một lớp với 4 tiết/tuần. Hiệu trưởng 2 trường sẽ thống nhất thời gian học để phù hợp với chương trình dạy học, thời khóa biểu của trường và giáo viên. Quá trình phân công nhiệm vụ, các trường hạn chế bố trí giáo viên tiếng Anh kiêm nhiệm các công việc khác để ưu tiên tập trung chuyên môn dạy học.

Ông Phạm Xuân Hồng - Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTBT Tiểu học Phà Đánh (Mường Xén, Nghệ An) chia sẻ, ở địa bàn vùng sâu, xa, nhiều năm nay trường chưa có giáo viên tiếng Anh. Vì vậy, khi được tăng cường giáo viên dạy trực tuyến giúp nhà trường bảo đảm các tiết tiếng Anh chính khóa. Nhà trường cũng chuẩn bị bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất, đường truyền Internet… để tổ chức dạy học trực tuyến, bố trí giáo viên để phục vụ và quản lý lớp học.

Minh Phong