Bồi dưỡng đội ngũ – “chìa khóa” phát triển giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số vùng núi cực Bắc Tổ quốc

Tuyên Quang là tỉnh miền núi cực Bắc của Tổ quốc, địa hình chủ yếu là núi đá hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn. Sau sáp nhập, toàn tỉnh hiện có khoảng hơn 1,8 nghìn dân, trong đó đồng bào DTTS chiếm hơn 72%, với nhiều dân tộc cùng sinh sống gồm, dân tộc Mông, Tày, Dao, Pà Thẻn, Lô Lô, Giáy, La Chí, Pu Péo, Bố Y, Phù Lá…

Học sinh Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS &THPT Mèo Vạc (Ảnh: website: ptdtntmeovac)

Những khó khăn, rào cản trong phát triển giáo dục vùng cao

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt, ưu tiên nhiều nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó các xã vùng cao nơi địa đầu Tổ quốc thuộc tỉnh Tuyên Quang (Hà Giang cũ) là một trong những địa bàn trọng điểm. Việc triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030 đã tạo chuyển biến tích cực, toàn diện, góp phần từng bước hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, từ điện, đường, trường, trạm đến cải thiện rõ rệt đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Đặc biệt, công tác giáo dục và đào tạo được xác định là khâu then chốt, giữ vai trò nền tảng trong nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, tạo tiền đề vững chắc cho phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao cực Bắc.

Tuy nhiên, công tác dạy và học tại các địa bàn vùng cao như Quản Bạ, Mèo Vạc… vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Trở ngại lớn nhất là nhận thức của một bộ phận phụ huynh và học sinh về vai trò của học tập chưa đầy đủ; tình trạng học sinh nghỉ học để phụ giúp gia đình làm nương rẫy, chăn nuôi vẫn còn xảy ra.

Bên cạnh đó, việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông mới với yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về nội dung, phương pháp giảng dạy đặt ra áp lực lớn cho đội ngũ giáo viên vùng cao. Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học tại nhiều trường học còn thiếu thốn, phòng học chật hẹp, sân bãi hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu tổ chức các hoạt động giáo dục toàn diện.

Riêng tại huyện Mèo Vạc, toàn huyện hiện có 1.089 phòng học, trong đó mới có 579 phòng kiên cố; vẫn còn 134 phòng học lắp ghép, nhiều phòng đã xuống cấp nghiêm trọng. Huyện còn thiếu hàng chục phòng học, phòng lưu trú cho giáo viên, học sinh và các công trình vệ sinh, ảnh hưởng không nhỏ đến điều kiện dạy và học.

Xây dựng đội ngũ giáo viên đủ tâm - đủ tầm

Trước thực tế đó, các địa phương đã xác định nâng cao chất lượng giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài. Xã Quản Bạ đã ban hành kế hoạch nâng cao chất lượng giáo dục giai đoạn 2023-2025, tập trung bổ sung đội ngũ, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồng thời nâng cao vai trò, trách nhiệm của ngành Giáo dục, các nhà trường trong thực hiện mục tiêu “dạy thật, học thật, chất lượng thật”.

Tại Trường PTDTBT THCS Lùng Tám, nhà trường đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể như tăng cường học buổi chiều, buổi tối cho học sinh bán trú; tổ chức các nhóm học tập; đổi mới phương pháp dạy học, đẩy mạnh phụ đạo học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh khá giỏi; khảo sát chất lượng đầu năm và giữa học kỳ để kịp thời điều chỉnh kế hoạch giảng dạy.

Cùng với đó, Trường PTDTBT THCS Quyết Tiến chú trọng tăng cường phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội; huy động sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền địa phương, công an xã, ban quản lý thôn trong quản lý, giáo dục học sinh ngoài giờ học; hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, bảo đảm duy trì sĩ số và tỷ lệ chuyên cần.

Từ nguồn lực Chương trình MTQG 1719 - Đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học

Những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo xã Mèo Vạc đã triển khai nhiều giải pháp đổi mới, lấy người học làm trung tâm. Năm 2024, xã đã đầu tư hơn 30 tỷ đồng để xây mới, sửa chữa 50 phòng học, 26 phòng lưu trú học sinh, 85 phòng vệ sinh và các công trình phụ trợ.

Đặc biệt, từ nguồn kinh phí sự nghiệp thuộc Tiểu dự án 1 – Dự án 5 của Chương trình MTQG 1719, huyện được phân bổ 7,2 tỷ đồng để mua sắm, bổ sung trang thiết bị phục vụ dạy và học, góp phần cải thiện rõ rệt điều kiện học tập cho học sinh vùng cao. Cùng với đó, địa phương tích cực huy động nguồn lực xã hội hóa giáo dục; Dự án Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Marie Curie - Mèo Vạc với tổng mức đầu tư hơn 100 tỷ đồng đang được chuẩn bị triển khai, hứa hẹn tạo bước đột phá về môi trường học tập.

Tăng cường bồi dưỡng, hỗ trợ đội ngũ giáo viên

Song song với đầu tư cơ sở vật chất, công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên được huyện Mèo Vạc đặc biệt quan tâm. Nhiều khóa đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ được tổ chức; đồng thời, huyện tăng cường kết nối với các cơ sở giáo dục ở các tỉnh, thành phố lớn để hỗ trợ giảng dạy trực tuyến, nhất là môn Tiếng Anh.

Trong năm học 2023–2024, huyện đã phối hợp với Trường Marie Curie Hà Nội, Sở GD&ĐT Lâm Đồng và các nhóm thiện nguyện giáo dục, huy động hàng chục giáo viên tham gia hỗ trợ dạy Tiếng Anh trực tuyến cho học sinh lớp 3, lớp 4. Những nỗ lực này đã góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, cải thiện rõ rệt kết quả học tập của học sinh vùng cao.

Theo Lãnh đạo xã Mèo Vạc cho biết, cùng với đẩy mạnh đổi mới quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực, xã chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, công chức các cấp, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong thực thi công vụ và huy động các nguồn lực xã hội cho phát triển nhân lực. Những giải pháp đồng bộ này đang từng bước đưa nguồn nhân lực trở thành động lực then chốt, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững và nâng cao đời sống người dân.

Chăm lo tốt hơn đời sống học sinh bán trú

Không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng dạy học, nhiều trường học vùng cao còn đặc biệt quan tâm đến công tác bán trú. Trường PTDT Bán trú Tiểu học Bản Ngò (xã Xín Mần) hiện có 440 học sinh, trong đó 210 học sinh bán trú. Nhà trường thường xuyên cải thiện chất lượng bữa ăn, tăng gia sản xuất để nâng cao khẩu phần, bảo đảm dinh dưỡng cho học sinh. Đồng thời, chú trọng giáo dục kỹ năng tự phục vụ, giúp học sinh hình thành nếp sống gọn gàng, tự lập.

Dù vẫn còn nhiều khó khăn, song những kết quả đạt được cho thấy quyết tâm lớn của vùng cao cực Bắc trong thực hiện CTMTQG 1719, với giáo dục là trụ cột quan trọng để phát triển nguồn nhân lực vùng đồng bào DTTS và miền núi. Sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền, ngành Giáo dục Hà Giang cũ cùng sự chung tay của toàn xã hội đang từng bước tạo chuyển biến căn bản, bền vững, mở ra cơ hội mới cho thế hệ trẻ nơi địa đầu Tổ quốc.

Trịnh Thu

Tài liệu tham khảo:

- Trường PTDTNT THCS& THPT Mèo Vạc

- Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang